Üç iş modeli birbirine karıştırılıyor. Aradaki farkı, maliyet kalemlerini ve sözleşme öncesi sorulması gerekenleri burada topladık.
Franchise nedir, hangi kalemler ödenir?
Franchise, bir markanın iş modelinin, adının ve operasyon sisteminin belirli şartlarla girişimci tarafından işletilmesidir. Girişimci markanın standartlarına uymak zorundadır; karşılığında eğitim, tedarik ve operasyon desteği alır. Genellikle bir giriş bedeli ve ciro üzerinden royalty ödenir — ama bu her markada böyle değildir. Bu sitede giriş bedeli almadığını açıkça yazan markalar da var.
Bayilik franchise’tan nasıl ayrılır?
Bayilik, bir markanın ürün veya hizmetlerinin belirli bir bölgede satılması ya da temsil edilmesidir. Franchise’tan farkı, işletme modelinin tamamının devredilmemesidir: bayi çoğu zaman kendi işletme biçimini korur ve markanın ürününü satar. Giriş bedeli ve royalty bayilikte daha seyrektir; bunun yerine stok, teminat ve satış hedefi öne çıkar.
Dağıtım işi neden farklı ölçülür?
Distribütörlük, bir markanın ürünlerinin belirli bir bölge veya pazarda dağıtılmasıdır. Mağaza açmaktan çok ürün, bölge, satış kanalı, depo ve lojistik üzerine kuruludur. Yatırım genellikle mağaza değil stok ve dağıtım kapasitesi olarak ölçülür; bölge münhasırlığı sözleşmenin en kritik maddesidir.
Toplam yatırım hangi kalemlerden oluşur?
Giriş bedeli yalnızca başlangıçtır. Dekorasyon, ekipman, ilk stok, kira ve depozito, personel, ruhsat ve açılış pazarlaması ayrı kalemlerdir. Süreklilik tarafında royalty, reklam katkı payı ve zorunlu tedarik fiyatları vardır. Bir markanın açıkladığı “yatırım tutarı” bu kalemlerin hangilerini kapsıyor, mutlaka sorun.
Anlaşmadan önce sorulması gerekenler
Giriş bedeli neyi kapsıyor? Royalty ciro üzerinden mi kâr üzerinden mi? Reklam katkı payı ayrı mı? Bölge münhasırlığı veriliyor mu? Sözleşme süresi ve yenileme koşulu nedir? Tedarik zorunlu mu, fiyatı kim belirliyor? Kapanış hâlinde yükümlülük ne oluyor? Bu soruların cevabı sözleşmede yazılı olmalı; sözlü beyan yeterli değildir.
Bu sitedeki rakamlara nasıl bakmalı?
Yayınladığımız her rakam markanın kendi beyanıdır. Çoğu markanın resmî sayfasından alınır; resmî sayfasında koşul yayınlamayan markalarda, markanın Bayim Olur musun? franchise portalında kendisinin doldurduğu profilden alınır ve öyle etiketlenir. Her rakamın yanında alındığı cümle, kaynak adresi ve tarih bulunur. Marka bir kalemi açıklamamışsa boş bırakmak yerine “belirtilmemiştir” yazarız. Yatırım getirisi, geri dönüş süresi ya da kazanç tahmini yayınlamayız; böyle bir rakamı ancak marka resmî olarak açıklarsa ve kaynağıyla gösteririz.